Droom #3: Versterk de kracht van bewoners

Onze droom gaat verder dan het bouwen en verhuren van huizen; wij gaan voor sterke wijken waar mensen een kans krijgen en waar we bouwen op de kracht van mensen. In een stad die groeit – in omvang, maar ook in aantallen alleenstaanden, 65-plussers en andere groepen inwoners die een grotere sociale behoefte hebben – is de inzet op kracht van de bewoners hard nodig.
De decentralisatie van steeds meer sociale taken naar de gemeentelijke overheid, de ontwikkelingen in de zorg en de verdergaande bezuinigingen maken het goed mogelijk dat de gemeente zich bezint op de vormgeving van al deze nieuwe taken. Kun je dat op een zodanige manier doen dat de kracht van de individuele burger ermee ondersteund wordt en erdoor bevorderd wordt?

Wij, gemeente en partners in de stad, zullen op zoek moeten naar slimme werkvormen, naar werkvormen die de burgers werkelijk centraal stellen en die de burgers ook eigen beslissingsruimte en eigen verantwoordelijkheid geven. Thema daarbij is om het traditionele verschil tussen huurders en kopers zo veel mogelijk op te heffen.

Wij verwachten van de gemeente niet alleen een regierol, maar tevens een opstelling waarin blokkades, bureaucratische regelgeving en betutteling worden weggenomen.

De inzet op de kracht van de bewoner betekent voor ons vooral en in de eerste plaats: zeggenschap geven aan de bewoner. Niet alleen over zijn woning en woonomgeving, maar op alle facetten van het leven en samenleven. Wij zien mogelijkheden voor experimenten met particulier opdrachtgeverschap (voor zowel koop als huur), “eigenaarschap” van huurders in een VVE, coöperatieven voor middeninkomens, zelfbeschikkingsrecht op onderhouds- en leefbaarheidsbudgetten en instemmingsrecht in plaats van informatie- of adviesrecht. Kortom: een echte verbetering en versterking van de positie van bewoners. En dat is nodig. Immers, sterke mensen betekent sterke wijken.

Natuurlijk richt Zayaz zich hierbij primair op de versterking van burgers in de rol van bewoners. De uitdaging aan onze partners is om de lijn door te trekken naar facetten als zorg, scholing en welzijn.

Onze Bossche oplossingen

1. Collectief particulier opdrachtgeverschap
In de woonvisie moeten tenminste twee experimenten rondom collectief particulier opdrachtgeverschap huisvesting worden aangekondigd. Eén van die experimenten betreft de ontwikkeling van locatie en woningen door kopers/eigenaren en de andere betreft een initiatief van collectief particulier opdrachtgeverschap voor en door bewoners/huurders. Bij collectief opdrachtgeverschap gaat het om een groep particulieren (huurders of kopers) die gezamenlijk een bouwlocatie verwerven dan wel huren en daar woningbouw realiseren voor eigen gebruik. Corporaties fungeren in deze projecten als achtervang wanneer bewoners tijdens het proces afvallen. Daarnaast treden zij op als procesmanager. De gemeente schept de kaders waarbinnen speel- en beslissingsruimte ontstaat voor de toekomstige bewoners. Dit doet zij onder meer door aanzienlijk minder strenge stedenbouwkundige kaders en ruimere welstandsvereisten toe te passen. Ook regelt de gemeente begrijpelijke begeleiding bij vergunningstrajecten en maatwerkoplossingen met het doel  deze trajecten te bekorten.

2. Versterking positie huurders in VVE
In de woonvisie wordt opgenomen dat de corporaties huurders een positie geven in het sterk toenemende aantal Verenigingen van Eigenaren (VVE’s). Huurders moeten in deze verenigingen eigenaarsrechten kunnen uitoefenen, inclusief relevante budgetrechten. Hiermee krijgen ze dezelfde positie als eigenaren in een VVE. De gemeente kiest voor een rol als begeleider van het proces en zorgt voor betrokkenheid van het Stedelijk Huurdersplatform.

3. Oprichting van wooncoöperatieven
In de woonvisie wordt opgenomen dat experimenten worden gestart met betrekking tot de vorming van zogenaamde wooncoöperatieven. In deze coöperaties vindt alle besluitvorming plaats met betrekking tot de woningen en de woonomgeving ervan. In de coöperatie hebben bewoners en eigena(a)r(en) zitting. De besluitvorming vindt plaats op basis van zogenaamd consent (unanimiteit). De eigenaar doet hiermee afstand van zijn beslissingsrecht, ten gunste van de positie van de bewoners. Eén van de op te starten experimenten wordt zodanig ingericht dat daarmee een oplossing voor de problematiek van huisvesting van de (lagere) middeninkomens wordt gecreëerd.

4. Instemmingsrecht voor huurders in huurdersorganisaties
In de woonvisie wordt opgenomen dat de gemeente en de corporaties de rechten van huurdersorganisaties in het kader van de zogenaamde Overlegwet aanzienlijk versterken. De huurdersorganisatie krijgt instemmingsrecht op alle onderwerpen die in het belang van de huurder zijn. Zayaz neemt hierin het voortouw en zorgt ervoor dat voor 31 december 2011 de bestaande samenwerkingsovereenkomst met de Huurdersbelangenvereniging Zayaz op deze manier is aangepast. De gemeente regelt op een vergelijkbare manier het instemmingsrecht van het Stedelijk Huurdersplatform.

5. Zelfbeschikkingsrecht op onderhouds- en leefbaarheidsbudgetten
In de woonvisie wordt opgenomen dat gemeente en corporatie(s) een experiment starten waarin aan bewoners/huurders/eigenaren zeggenschap wordt gegeven over alle voor hun woon- en leef(omgevings)situatie relevante budgetten. Dat betreft dan de onderhoudsbudgetten van de corporatie en de budgetten voor  openbare ruimte van de gemeente. Dit zogenaamde persoons- of leefgemeenschap gebonden woonbudget (PGwB of PLwB) wordt gebonden aan een contract waarin de betreffende bewoners zich verbinden aan een aantal minimum standaarden van onderhoud (‘heel en veilig’). Alles daarboven wordt aan de vrije beslissingsruimte van de betreffende bewoner of leefgemeenschap overgelaten. Dus ook de vraag of bewoners hulp inroepen van professionals bij de uitvoering of kiezen voor meer zelfwerkzaamheid en daarmee budgetten vrijspelen.